De 7 kenmerken van Mindfulness

 

Mindfulness betekent:

" Het bewust aandacht brengen naar de huidige ervaring met een open en niet-kritische blik."

 

Jon Kabat-Zinn noemt zeven kenmerken voor een goede basishouding die Mindfulness bevorderend kunnen werken. Deze zeven kenmerken staan niet los van elkaar, maar overlappen en versterken elkaar.

 

Niet oordelen 

De gewoonte om al onze ervaringen en alles en iedereen te beoordelen is zo'n onderdeel van ons geworden, dat we er ons nog nauwelijks bewust van zijn. Toch is deze neiging tot vergelijken, be- en veroordelen een bron van innerlijke strijd en problemen. Tijdens de beoefening van Mindfulness is het de kunst om zo min mogelijk aandacht te schenken aan deze oordelen en ons er zo min mogelijk door mee te laten nemen. 

 

Geduld hebben 

Wij willen zo graag snelle resultaten en oplossingen in ons hoofd en die drang maakt het erg lastig. Die hele wirwar in je hoofd van gedachten en gevoelens kan je niet van het een op andere moment omtoveren tot een fijn gevoel. Geduld betekent dat je in eerste instantie alles kunt laten zijn zoals ze zijn en kunt zien zoals ze zijn. Als je geduld hebt, ben je je er ook van bewust dat niets kan blijven zoals het is en alles voortdurend verandert, ook als zien we dat niet meteen van het ene moment op het andere gebeuren. Op die manier kunnen we de tijd zijn werk laten doen en door je aandacht erop te vestigen, kunnen we de tijd misschien een handje helpen.  

 

Altijd weer opnieuw beginnen

Wij hebben vrijwel altijd al voorgevormde opvattingen over wie wij zijn en hoe wij in elkaar zitten. Mindfulness betekent dat je bereid bent, alles wat we reeds menen te weten aan de kant te zetten en ieder moment volledig opnieuw te beginnen. Soms als je dagen of wekenlang niet geoefend hebt met Mindfulness, kan de gedachte ontstaan dat we het maar moeten laten zitten, omdat het nu toch geen zin meer heeft. Niets is minder waar. Juist als het moeilijk wordt, juist wanneer wij de moed dreigen te verliezen, juist wanneer emoties de bovenhand voeren, loont het de moeite om een nieuw begin te maken met oefenen van Mindfulness. 

 

Vertrouwen

Vaak hebben hebben wij geleerd in onze opvoeding om te vertrouwen op wat anderen tegen ons zeggen. Wij zijn meestal niet gewend om te vertrouwen op ons eigen gevoel. Sommige oefeningen kunnen soms pijnlijk, saai of zelfs irritant zijn. De motivatie om zo'n oefening toch te doen, kunnen wij alleen opbrengen als wij er op vertrouwen dat de uitkomst positief is en resultaat heeft. Als je met aandacht en toewijding oefent kan er vertrouwen ontstaan in een ander manier van zijn en waarnemen, kijken. 

 

Niet streven, dus niets willen bereiken

Meditatie is een kunst van het niets doen, of de kunst van het NIET doen. In ons bewustzijn zit een automatisme om als er iets gebeurt dat te vergelijken met wat wij wenselijk vinden. De drang om onszelf te willen veranderen en verbeteren is bijna altijd onmerkbaar, maar wel aanwezig. Wanneer je gaat zitten met het idee: "Ik ga nu mediteren, zodat ik straks volkomen ontspannen zal zijn", kan je er zeker van zijn dat je gefrustreerd raakt. De gedachte "ik moet ontspannen" is een bron van spanning en onrust op zich.  

 

Acceptatie

Acceptatie is iets anders dan goedkeuring. Wij kunnen iets accepteren, zonder er blij mee te zijn. Als je kijkt naar Mindfulness, dan gaat dat over observeren en waarnemen met een open en zonder kritische blik en draait het dus niet om goed- en afkeuring. Neem nou bijvoorbeeld pijn. Stel je krijgt fysieke pijn tijdens het mediteren. Dan is het de kunst om die in zoverre te accepteren en waar te nemen, zonder haar weg te willen drukken, zonder er commentaar op te hebben of een oordeel aan te verbinden. Dat wil niet zeggen dat je blij bent met de pijn. Het wil natuurlijk ook niet zeggen dat je niet even van houding kan veranderen om bijvoorbeeld een verkrampte spier wat de ruimte te geven. Maar de waarneming krijgt wel een andere lading. Het verzet ertegen neemt af. Soms kan je dan ook ontdekken dat een deel van het probleem met pijn bestaat uit de neiging het weg te willen drukken of de pijn te willen vermijden. Ook kunnen het bepaalde gedachten of gevoelens zijn die wij niet willen accepteren. Het gaat om de bereidheid om de dingen te zien zoals ze zijn. 

 

Loslaten

 Onze geest wil het liefst vasthouden aan ervaringen die prettig zijn. Wanneer wij een prettige, bijzondere ervaring hebben gehad, ontstaat er al heel snel het gevoel dat je die wil herhalen. Ervaringen laten zich niet echt herhalen, het verlangen tot herhaling kan dus een bron van frustratie zijn. Iedere ervaring is uniek. Het kan ook gebeuren dat onze geest juist blijft vasthouden aan negatieve ervaringen en gevoelens; als je bijvoorbeeld gekwetst bent, als je uit bent op wraak, of als je het idee hebt dat je slachtoffer ergens van bent. Vanzelfsprekend zijn er dan andere aspecten die toch belonend werken. Iedere nacht wanneer je gaat slapen, moet jij de dag loslaten. Indien je dat niet doet, kunnen wij niet goed in slaap vallen en is dat het eerste teken van toegenomen stress. Als jij jezelf wil dwingen om in slaap te vallen (dus de grip op onze gedachten versterken) dan maakt dat het probleem alleen maar erger. Loslaten is een kunst die dagelijkse oefening vereist. 

 

Het is zoals het is.

 

 

Met sportieve groet, 

Marieke van Altena

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.